Akademik makale nasıl okunur? Baştan sona okumayı bırak
Bilimsel makaleler baştan sona okunmak için yazılmaz — başvurulmak için yazılır. Bunu bilmeyen okur, giriş bölümünde boğulup makaleyi bırakır. Doğru sıra ve doğru soruları bilirsen aynı makaleyi çok daha kısa sürede ve daha iyi anlarsın.
Makalenin yapısı: IMRaD
Deneysel makalelerin büyük çoğunluğu aynı iskelete sahiptir. İngilizce baş harflerinden IMRaD denir:
- Introduction (Giriş): problem ne, neden önemli, literatürde ne eksik.
- Methods (Yöntem): ne yapıldı, nasıl ölçüldü, kaç denek/örnek.
- Results (Bulgular): ne bulundu — yorumsuz, çıplak veri.
- Discussion (Tartışma): bulgular ne anlama geliyor, sınırlar neler.
Bu yapıyı bilmek şunu sağlar: aradığın bilginin makalenin neresinde olduğunu baştan tahmin edersin ve gereksiz kısımları atlarsın.
Üç geçişli okuma yöntemi
Deneyimli araştırmacıların çoğu makaleyi tek seferde okumaz. Üç ayrı geçiş yapar ve çoğu makale ikinci geçişi hak etmeden elenir.
Birinci geçiş — 5 dakika: "Bu makale bana lazım mı?"
Şu sırayla oku, sadece bunları:
- Başlık
- Özet (abstract)
- Sonuç bölümü (conclusion)
- Şekil ve tablo başlıkları
Sonunda şu soruyu cevapla: Bu makale benim sorumu cevaplıyor mu? Cevap hayırsa bırak. Çoğu makale burada elenir ve bu bir kayıp değil, kazançtır.
İkinci geçiş — 20 dakika: "Ne yaptılar, ne buldular?"
Giriş ve tartışmayı hızlıca, yöntem ve bulguları dikkatle oku. Şekillere ve tablolara gerçekten bak — çoğu makalenin özü metinde değil şekillerdedir.
Bu geçişte cevaplaman gerekenler:
- Kaç kişi/örnek üzerinde çalışılmış?
- Kontrol grubu var mı?
- Ne ölçülmüş, nasıl ölçülmüş?
- Bulgu ne kadar büyük — istatistiksel anlamlılık değil, etki büyüklüğü?
Üçüncü geçiş — 1 saat+: "Ben bunu tekrarlayabilir miyim?"
Yalnızca doğrudan kendi işini ilgilendiren makalelere yapılır. Yöntemi adım adım takip eder, varsayımları sorgular, atıfları kontrol edersin. Bir dönemde belki üç-beş makale bu geçişi hak eder.
Zaman hesabı: 30 makalelik bir literatür taramasında birinci geçiş 2,5 saat sürer ve muhtemelen 8 makale kalır. Bu 8'e ikinci geçiş 2,5 saat daha. Toplam 5 saat. Hepsini baştan sona okumaya kalksaydın 25-30 saat harcardın ve çoğu işine yaramayacaktı.
Özeti okurken dikkat edilecekler
Özet, makalenin en cilalı ve en iyimser kısmıdır. Yazarlar bulgularını burada en güçlü haliyle sunar. Şu ifadeler karşına çıkarsa temkinli ol:
- "ilişkili bulunmuştur" — korelasyon var, nedensellik iddiası yok. Karıştırma.
- "anlamlı fark" — istatistiksel anlamlılık, pratikte önemli olduğu anlamına gelmez.
- "olabilir / düşündürmektedir" — yazarın kendisi emin değil.
- Küçük örneklem — 20 kişilik bir çalışma yön gösterir, kanıtlamaz.
Hızlı okuma burada işe yarar mı?
Kısmen ve seçici olarak. Birinci geçişte, özellikle giriş bölümünün literatür özetini geçerken RSVP iyi çalışır — orada amaç ayrıntı değil genel çerçeve.
Yöntem ve bulgular bölümünde ise kesinlikle kullanma. O bölümlerde sayılar, birimler ve koşullar kritiktir; tek kelimeyi atlamak sonucu tersine çevirebilir. Ayrıca tablolar ve formüller RSVP'ye hiç uygun değildir. Yöntemin sınırları hakkında.
PDF'lerle pratik düzen
Akademik makaleler neredeyse her zaman PDF gelir ve çoğu iki sütunludur. İki sütunlu PDF'lerde metin kopyalarken satırlar karışır — bu bir hata değil, formatın doğası. PDF'lerle çalışma rehberi.
Basit ama etkili bir arşiv kuralı: her makale için üç satırlık bir not tut — ne sorduğu, ne bulduğu, senin işine yarayan kısım. Altı ay sonra makaleyi yeniden okumak yerine bu üç satıra bakarsın.
Erişim sorunu
Ücretli bir makaleyle karşılaştığında yasal seçenekler var: üniversite kütüphanesi erişimi, yazarın kişisel sayfasındaki ön baskı, arXiv gibi ön baskı arşivleri, ya da doğrudan yazara e-posta atmak. Sonuncusu şaşırtıcı derecede iyi çalışır — araştırmacıların çoğu makalesinin okunmasını ister ve kibar bir istek genelde yanıtsız kalmaz.
Özet
- Makaleyi baştan sona okuma; üç geçişli yöntemi kullan.
- Birinci geçiş 5 dakikadır ve çoğu makaleyi eler.
- Şekiller genelde metinden daha bilgilendiricidir.
- Yöntem ve bulgular bölümünde hızlanma — orada ayrıntı her şeydir.